HAMİLELİKTE HAVA YOLCULUĞU

Prof. Teksen Çamlıbel, Tıp Doktoru Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı “Hava yolculuğu benim için güvenli mi?” Tatile hazırlanırken anne adayının aklındaki soru budur. Tıp uzmanları, bir kadın doğum uzmanı tarafından onaylanması koşuluyla hava yolculuğunun gebeliğin 36. haftasına kadar güvenli olduğunu doğrulamaktadır. Ancak tıp uzmanları, yüksek riskli gebelik durumunda hava yolculuğunu yasaklamaktadır. Jinemed Tıp Merkezi’nden Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Mustafa Kır, hamilelik sırasında hava yolculuğuyla ilgili aklınızdaki soruları yanıtlamıştır. Hava yolculuğu sırasında insan fizyolojisinde ve uçakta ne gibi değişiklikler olur? Deniz seviyesinden daha yükseğe çıkıldıkça hem atmosfer basıncı hem de oksijen seviyesi düşer. Belirli bir irtifadan sonra bu durum, düşük ortam sıcaklığıyla birlikte insan yaşamını tehlikeye atabilir. Bu nedenle ticari uçuşlarda, uçağın dışındaki koşullardan bağımsız olarak kabin basıncı ve oksijen seviyesi ayarlanır. Kabin içi basınç genellikle 6000–8000 fit yüksekliğe karşılık gelen düzeyde tutulur. Bu koşullarda bile kabin içi nem oranı yaklaşık yüzde 10-20 gibi düşüktür. Kuru hava, fark edilmeyen su kaybını artırır. Sağlıklı insanlar, vücutlarındaki çeşitli fizyolojik değişiklikler yoluyla bu koşullara uyum sağlar. Özellikle uzun mesafeli uçuşlarda tehlikeler nelerdir? Hamilelik bu riskleri nasıl etkileyebilir? Hareketsizlik, bacaklarda su tutulması, popliteal damarlara uygulanan basınç ve kuru havanın neden olduğu su kaybına bağlı kanın artan viskozitesi, toplardamarlarda pıhtı oluşması riskini artırır. Bu pıhtı koparak akciğerlere ulaşırsa, “pulmoner emboli” olarak adlandırdığımız klinik tablo meydana gelir. Ekonomi sınıfındaki koltuklar daha dar olduğu için bu durum “Ekonomi Sınıfı Sendromu” olarak da bilinir. Yaşlılar ve ek tıbbi durumları olan yolcular daha yüksek risk altındadır. Gebelikte pıhtılaşma faktörlerinin düzeyleri daha yüksek olduğundan, gebelik de daha yüksek risk oluşturur. Hava yolculuğu fetal anomali veya düşük riskini artırır mı? Konuyla ilgili sınırlı çalışmaların sonuçları, hava yolculuğunun doğumsal anomalileri artırmadaki rolüne ilişkin herhangi bir veri göstermemektedir. Finnair tarafından, ilk trimesterlerinde uçuşlara katılan hamile kabin görevlileri arasında yapılan bir çalışma, düşüklerde yüzde 30 oranında artış olduğunu göstermiştir. Günümüzde çoğu uluslararası hava yolu şirketi, hamile kabin görevlilerinin ve pilotların uçuşlara katılmasına izin vermemektedir. Bu yıl Suudi Arabistan'da yapılan bir çalışma, ilk gebeliklerini yaşayan ve sık uçan kadınlarda erken doğum olasılığının daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte bu sonuçların yeni çalışmalarla doğrulanması gerekir. Mevcut veriler ışığında yaygın bir öneri şöyledir: ‘Tıbbi bir durum bulunmadığı sürece hamile kadınlar gebeliğin 36. haftasına (8. ayına) kadar hava yoluyla serbestçe seyahat edebilir.’ Hamilelik sırasında hangi durumlarda hava yolculuğu önerilmez? Aslında genel olarak ifade etmek gerekirse, acil durum olasılığının bulunduğu veya derhal tıbbi müdahalenin hayati önem taşıdığı yüksek riskli durumlarda hamile kadınlar hava yoluyla seyahat etmemelidir. Örnekler şunlardır:

Tehditli düşük (genellikle kanamayla birlikte)
Tehditli erken doğum eylemine ilişkin bulgular veya şüpheler
Yüksek tansiyon
Diyabet
Plasental bozukluklar
Şiddetli anemi
Fetal büyüme kısıtlamaları

Hamile yolcular hangi faktörlere dikkat etmelidir? Hava yolu şirketlerinden neler talep etmelidirler?

Öncelikle, ilgili hava yolu şirketinin hamilelikle ilgili uçuş politikalarını öğrenmelidirler. Hava yolu şirketleri 28. ila 36. haftaya kadar hava yolculuğuna izin vermektedir.
Belirli bir gebelik haftasından sonra (genellikle 28. hafta) doktorun (veya ebenin), hava yolculuğu için herhangi bir kısıtlama bulunmadığını doğrulayan bir sağlık yazısı veya sertifika istenebilir.
Olası acil durumlar için varış bölgesindeki bir sağlık kuruluşunun adını öğrenmeli ve varsa sağlık sigortanızın geçerli olduğundan emin olmalısınız.
Günlük giyinmeli ve mümkünse kan dolaşımını artırmak için kompresyon çorabı giymelisiniz.
Sıvı alımınızın yeterli olduğundan emin olmalısınız.
Koridor tarafında bir koltuk istemelisiniz.
Mümkün olduğunca ayağa kalkıp yürümelisiniz.
Otururken alt bacak kaslarını etkinleştirecek egzersizler yapmalısınız (Bu tür egzersizleri hava yolu şirketlerinin dergilerinde bulabilirsiniz).
Türbülansı önceden tahmin etmek her zaman mümkün değildir. Bu nedenle hamile kadınlara da, diğer yolcular gibi, otururken emniyet kemerlerini bağlı tutmaları önerilir.