IVF Sırasında Egzersiz: Kanıtlanmış Yapılması ve Kaçınılması Gerekenler

2022-02-09

Tüp bebek, yardımcı üreme teknolojisinin (YÜT) yaygın olarak kullanılan bir yöntemidir. Tüp bebek (IVF) sırasında, planlanan anneden birkaç yumurta toplanır ve laboratuvarda döllenir. Tek bir yumurta yerine birden fazla yumurta elde etmek için…

Tüp bebek, yardımcı üreme teknolojisinin (YÜT) yaygın olarak kullanılan bir yöntemidir. Tüp bebek (IVF) sırasında, planlanan anneden birkaç yumurta toplanır ve laboratuvarda döllenir. Tek bir yumurta yerine birden fazla yumurta elde etmek için yumurtalıkların bu yumurtaları salmasını uyarmak üzere ilaçlar reçete edilir. Tüp bebek (IVF) tedavisi görüyorsanız veya bunu düşünüyorsanız, egzersizin süreçteki rolünü merak ediyor olabilirsiniz. Güvenli midir? Başarı şansınızı etkiler mi? Bu makalede egzersiz ile IVF arasındaki ilişkiyi inceleyecek ve size gerekli bilgileri sunacağız. Egzersizin çoğu kişi için genellikle güvenli ve yararlı kabul edildiğini belirtmek önemlidir. Egzersiz genel sağlığı iyileştirme, stresi azaltma ve ruh hâlini yükseltme potansiyeline sahiptir. IVF söz konusu olduğunda dikkate alınması gereken çeşitli faktörler vardır. Aşağıdaki paragraflarda egzersizin doğurganlık ve IVF üzerindeki etkisi açıklanacaktır.
IVF Öncesi IVF Sırasında Embriyo transferinden sonra
Düzenli, orta yoğunlukta egzersiz yapın. Orta yoğunlukta egzersize bağlı kalın. Aktivite düzeyinizi kademeli olarak artırın.
Yüksek darbeli veya yorucu egzersizlerden kaçının. Yumurta toplama haftasında ve embriyo transferinden sonraki iki hafta boyunca egzersiz yapmaktan kaçının. Vücudunuzu dinleyin ve gerektiğinde dinlenin.
Susuz kalmayın ve sağlıklı beslenin. Sizin için güvenli olan belirli egzersizler hakkında doktorunuzla konuşun. Karnınıza baskı uygulayabilecek egzersizlerden kaçının.
Yeterince uyuyun.

Egzersiz doğurganlığı etkiler mi?

Evet, uzmanların tümü egzersizin yaşamın her aşamasında sayısız sağlık yararı sunduğu konusunda hemfikirdir ve buna gebe kalmaya çalıştığınız dönem de dahildir. Aktif olmak dolaşımı iyileştirebilir, hormonları dengeleyebilir ve stresi azaltabilir; bunların tümü gebe kalmaya çalışırken çok yararlıdır. Yukarıda belirttiğimiz gibi egzersiz, doğurganlığı etkileyebilen çeşitli kadınlık hormonlarını etkiler. Bunlar kortizol ve insülinin yanı sıra östrojen, progesteron ve testosteron gibi hormonları içerir. Bunların tümü yumurtlamayı ve yumurtanın salınmasını etkiler; ayrıca genel olarak gebelik olasılığını ve gebeliklerin kalitesini artırır. Önemli bir meta-analize göre, bu etkiyi kadının kendi kilosu ve hormonal durumu ile fiziksel aktivitenin türü, yoğunluğu ve süresi de etkiler.

Aşırı Efordan Kaçının

Egzersiz yararlı olsa da kendinizi aşırı zorlamamanız önemlidir. Aşırıya kaçmak stres düzeylerini artırabilir ve doğurganlığı potansiyel olarak olumsuz etkileyebilir. Enerji düzeylerinizin farkında olun ve gerektiğinde mola verin. Susuz kalmamak ve aşırı ısınmayı önlemek için uygun kıyafetler giymek de çok önemlidir.

IVF öncesinde egzersiz yapmak sonucu etkiler mi?

IVF geçirmeden önceki yıl fiziksel olarak aktif olan kadınların klinik sonuçları daha iyi olmuştur. Haftada en az üç kez düzenli fiziksel aktivite implantasyon oranlarını artırmış, gebe kalma olasılığını yükseltmiş ve düşük riskini azaltmıştır.

Vücut Kitle İndeksinizi Değerlendirin

Bildiğiniz gibi vücut kitle indeksi (VKİ), doğurganlıkta ve IVF başarısında önemli bir rol oynar. VKİ'niz zayıf veya fazla kilolu kabul ediliyorsa doktorunuz egzersiz rutininizde değişiklikler önerebilir. Bazı durumlarda başarı şansınızı en iyi duruma getirmek için kilo vermeniz veya almanız gerekebilir.

IVF tedavisi sırasında egzersiz yapabilir miyim?

IVF sırasında herhangi bir egzersiz programına başlamadan veya devam etmeden önce doktorunuza danışmanız çok önemlidir. Doktorunuz kişisel durumunuzu değerlendirecek ve özel ihtiyaçlarınıza ve tıbbi geçmişinize dayalı kişiselleştirilmiş tavsiyeler sunacaktır. IVF uyarımı sırasında hafif ila orta düzeyde egzersiz yapmak, hormonları dengeleyerek, dolaşımı iyileştirerek ve genel iyilik hâlini daha sağlıklı hâle getirerek vücudunuzun gebe kalma becerisine yardımcı olabilir. Ancak tedavinin etkili olması için IVF uyarımı sırasında uyulması gereken egzersiz kısıtlamaları vardır. Bunlar öncelikle yüksek darbeli veya yorucu egzersizlerden kaçınmayı gerektirir; çünkü bu egzersizler üreme organlarına giden kan akışını potansiyel olarak etkileyebilir veya yaralanmaya neden olabilir. IVF hormon enjeksiyonu aşamasında, embriyo transferi aşamasında ve over hiperstimülasyon sendromu (OHSS) vakalarında egzersiz; yürüyüş, nazik esneme ve bazen hiç egzersiz yapmama gibi aktivitelerle sınırlandırılabilir.

IVF sırasında hangi egzersizler önerilir?

Orta yoğunlukta egzersizler, örneğin hızlı yürüyüş, yüzme, bisiklete binme, ve yoga genellikle IVF sırasında güvenlidir. Bu aktiviteler sağlıklı bir kilonun korunmasına, stresin azaltılmasına ve kan dolaşımının iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Ancak vücudunuzu dinlemeniz ve yaralanmaya veya aşırı yorgunluğa yol açabilecek yüksek darbeli ya da yorucu egzersizlerden kaçınmanız önemlidir. IVF uygulamasının yumurtlama öncesi evresinde, kan akışına ve fazla hormonların detoksifikasyonuna odaklanmak için yoga daha enerjik yapılabilir. Ancak yumurta toplama evresinde ve transferden sonraki günlerde tüm fiziksel aktivitelerden kaçınmak; bunun yerine meditasyon ve görselleştirme uygulamalarıyla vücudun iyileşmesine izin vermek en iyisidir.

Yumurta toplama sırasında egzersiz yapabilir miyim?

Hayır. Yumurta toplama haftasında ve embriyo transferinden sonraki iki hafta boyunca fiziksel aktiviteden kaçınmak kritik önem taşır. Bu süre boyunca dinlenme ve gevşemeye odaklanılmalı, aktivite çoğu hafif ila orta yoğunluktaki egzersizi dışlayacak şekilde mutlak minimumda tutulmalıdır.

Embriyo transferinden sonra egzersiz

IVF sırasında embriyo transferinden sonra doktorunuz belirli bir süre sınırlı fiziksel aktivite önerebilir. Aktivite önerileri kişisel tedavinize ve iyileşme sürecinize uygun olmalıdır; aktiviteyi kısıtlamanın implantasyonu güvence altına aldığı gösterilmemiştir. Bu kritik dönemde doktorunuzun talimatlarına uymanız önemlidir. Yumurta toplama işleminiz ile embriyo transferi arasındaki birkaç hafta da dahil olmak üzere, tüm IVF döngünüz boyunca ağır egzersiz kesinlikle önerilmez. Embriyo transferinden sonra rutin olarak yatak istirahati önerilmez. Sonraki günlerde gebeliği belirlemek için beta kan testiniz yapılana kadar orta yoğunlukta egzersize devam edebilirsiniz. Bu kan testi gebeliği doğrularsa, bebeğinizin kalp atışının görüldüğü ultrason taramasına kadar “orta yoğunlukta” egzersiz yapmaya devam etmek isteyebilirsiniz.

Hafif, orta yoğunlukta ve ağır egzersizler nelerdir?

Hafif egzersiz, kısa bir 15 dakikalık yürüyüş yapmayı içerir. Orta düzeyde egzersiz, 1 saatlik bir yürüyüş veya 20 dakikalık bir yüzme olarak tanımlanır. Yoğun egzersiz örnekleri arasında 30 dakikalık koşu, 15 dakikalık HIIT egzersizi veya benzeri diğer aktiviteler bulunur. Hafif egzersiz aşırı yorucu değildir ve kalp atış hızınızı biraz artırabilir. Orta düzeyde egzersiz genellikle daha az yorucudur; ancak daha uzun süre sürdürülebilir ve kalp atış hızınızı önemli ölçüde artırabilir. Ağır egzersiz fiziksel olarak zorlayıcı olabilir; kalp atış hızının artmasına ve nefes darlığına yol açabilir.

IVF tedavisi görürken hangi egzersizlerden kaçınmalıyım?

Koşu, sprint, HIIT egzersizleri, kayak, snowboard, boks, kickboks, güreş veya düşmelere ya da karın yaralanmalarına yol açabilecek diğer yorucu egzersizler gibi aktivitelerin yanı sıra, ip atlama gibi yoğun vücut hareketlerinden kaçınılması önerilir.

IVF Sırasında Seks Yapabilir miyim?

IVF sırasında ve embriyo transferinden sonra cinsel ilişkiye yönelik öneriler, tedavinizi yürüten klinik tarafından kişiselleştirilmelidir. Kan testiniz gebeliği doğrularsa bazı doktorlar bebeğinizin kalp atışı taramalarına kadar cinsel ilişkiden kaçınmanızı önerecektir. Beta testi gebe olmadığınızı gösterirse büyük olasılıkla cinsel ilişkiye girebilirsiniz. Yumurta toplama işleminiz ile Dondurulmuş Embriyo Transferi (FET) arasındaki dönemde cinsel ilişki isteğe bağlıdır; bu dönem bir aya kadar sürebilir, ancak bazı doktorlar cinsel ilişkiye girilmemesini önerir. Tüm bu cinsel perhiz, güvenli tarafta olmak amacıyla uygulanır; çünkü beklenmedik hareketlerin veya kasılmaların (orgazmın neden olduğu) IVF döngünüzü ya da ilerideki gebeliğinizi etkilemesini istemezsiniz. Sonuç olarak egzersiz, IVF yolculuğunuzun değerli bir parçası olabilir; ancak dikkatli yaklaşmanız ve sağlık ekibinize danışmanız önemlidir. Orta düzeyde bir egzersiz rutini sürdürerek, vücudunuzu dinleyerek ve genel iyilik hâlinize öncelik vererek doğurganlık yolculuğunuzu destekleyebilir ve başarı şansınızı en iyi duruma getirebilirsiniz. Unutmayın, her birey farklıdır; bu nedenle mümkün olan en iyi sonuçları elde etmek için doktorunuzdan kişiselleştirilmiş tavsiye almanız çok önemlidir. Daha fazla bilgi için lütfen bizimle iletişime geçin.

Kaynaklar

Charkamyani, F., Hosseinkhani, A., Neisani Samani, L. ve Khedmat, L. (2019). Gebelik sırasında egzersiz müdahaleleriyle IVF tedavisi gören kadınlarda olumsuz maternal ve fetal sonuçların azaltılması. Research Quarterly for Exercise and Sport, 90(4), 589-599. Gaskins, A. J., Williams, P. L., Keller, M. G., Souter, I., Hauser, R., Chavarro, J. E. ve EARTH Çalışma Ekibi. (2016). IVF sonrasında anneye ait fiziksel aktiviteler ve sedanter aktivitelerin üreme sonuçlarıyla ilişkisi. Reproductive biomedicine online, 33(4), 513-521.