Kadın İnfertilite Tedavileri (PCOS)

IVF tedavisine PCOS için nasıl yaklaşırız?

Polikistik Over Sendromu (PCOS), hastalarımızda karşılaşılan en yaygın bozukluklar arasındadır. Bu sayfada PCOS hakkında kapsamlı bilgiler bulacaksınız. Ayrıca Prof. Dr. Çamlıbel, bu konuyla ilgili bazı sorularımızı yanıtlamayı nazikçe kabul etti. Aşağıda, sorularımıza geçmeden önce Polikistik Over Sendromu (PCOS) hakkında daha fazla ayrıntı sunuyoruz.

Polikistik Over Sendromu nedir?

Polikistik Over Sendromu (PCOS), overlerde çok sayıda küçük kistin bulunmasıyla karakterizedir. Bu kistler, çoğunlukla hormonal dengesizlikler nedeniyle düzgün gelişmemiş, olgunlaşmamış yumurtaları içeren foliküllerdir. Ancak PCOS olan tüm kadınların overlerinde görünür kistler bulunmaz.

Prof. Dr. Çamlıbel, PCOS konusunu daha ayrıntılı açıklar mısınız?

Kadınlarda beyindeki hipotalamus, overlerin ve yumurtlamanın normal işleyişi için gerekli olan folikül uyarıcı hormonları (FSH) ve luteinize edici hormonları (LH) salgılar. FSH, overlerdeki oositlerin (yumurta hücrelerinin) gelişiminden sorumluyken LH, onların olgunlaşmasına ve sonunda salınmasına yardımcı olur; bu süreç gebelik için gereklidir. Genellikle FSH, LH’den daha fazla miktarda salgılanır. Ancak LH düzeyleri FSH düzeylerinden yüksek olduğunda, overlerdeki oositler gerektiği şekilde salınamaz. Bunun sonucunda bu oositler salınmadan overlerde birikir. Ultrasonla görüntülendiğinde bu birikim, overi dolduran çok sayıda küçük oosit olarak görülür; bu durum polikistik over sendromu olarak bilinir. “Polikistik” terimi, bu bağlamda oositleri içeren, içi sıvı dolu çok sayıda vezikülün, yani kistin bulunmasını ifade eder.

Polikistik Over Sendromunun Olası Nedenleri

Günümüzde PCOS'a tam olarak neyin neden olduğu hâlâ bilinmemektedir; ancak birçok farklı çalışma bunun hormonal dengesizlikle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Herkeste hem erkek hem de kadınlık hormonları bulunur. PCOS, overler ve böbreküstü bezleri tarafından androjenlerin (erkeklik hormonlarının) üretiminin artması sonucunda ortaya çıkar. PCOS durumunda overler genellikle büyür ve çok sayıda küçük kist içerir. Androjen artışı düzensiz adet dönemlerine neden olur ve yumurtlamayı durdurabilir. Bu nedenle kadınlar östrojen üretmeye devam eder, ancak progesteron üretmezler. Bazı kadınlarda progesteron olmadan östrojen bulunması, endometriumun aşırı büyümesi riskini artırır. Endometriyal hiperplazi olarak bilinen bu durum kansere dönüşebilir. PCOS, diyabet, ateroskleroz ve yüksek tansiyon gibi yaşamın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkan diğer hastalıklarla bağlantılıdır.

Prof. Dr. Çamlıbel, PCOS’un olası nedenleri hakkında daha fazla ayrıntı paylaşmanız mümkün olur mu?

“Yukarıda sözünü ettiğim türde doğuştan gelen hormonal düzensizliği olan kızların adet dönemleri ergenlikte düzensiz başlar. Bu çocuklar normalden biraz daha kilolu olabilir ve ergenlik aknesi, yağlı cilt ve saç dökülmesi gibi şikâyetleri daha sık yaşayabilir. Yüz bölgesinde, karın ve göğüs çevresinde daha fazla kıllanma görülebilir. Bu belirtiler, testosteron dahil androjen düzeylerinin artmasıyla ilişkili olabilir. Bu hormon polikistik overleri olan hastalarda diğer kızlara göre daha fazla salgılanır ve vücutta erkeksi değişikliklere neden olur. Bu çocukların adet dönemlerini düzenlemek için ilaç almalarını, kilo almaktan kaçınmalarını ve genç kızlık dönemlerinde saç dökülmesini veya kıllanmayı önlemek için bazı özel doğum kontrol hapları kullanmalarını öneriyoruz. Aksi takdirde yüzde ve vücutta iz bırakan, geri döndürülemez bozukluklar ortaya çıkabilir. PCOS diyabetle ilişkilendirilmiştir: PCOS, insülin direnci ve artmış tip 2 diyabet riskiyle ilişkilidir. Bu nedenle polikistik overleri olan hastaların yaşamları boyunca diyabet, kardiyovasküler hastalık, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol geliştirme olasılığı daha yüksektir. Bu tür bozukluklar bu hastaların ailelerinde de daha yaygındır.”

Polikistik Over Sendromunun belirtileri nelerdir?

Düzensiz adet dönemleri veya adet görmeme

Adet dönemleri arasında kanama
Yüzde ve vücutta aşırı kıllanma (Hirsutizm olarak bilinir)
Akne ve yağlı cilt
Obezite
İnfertilite

PCOS riskleri nasıl azaltılır?

Prof. Dr. Çamlıbel, PCOS nedeniyle oluşan aşırı uyarılma riskini nasıl açıklarsınız?

“Polikistik over sendromu kadınlarda yalnızca hormonal bir sorun olarak değil, yaşamlarını etkileyebilecek sistemik bir hastalık olarak da görülebilir. Özellikle bu kişilerin yılda bir kez check-up yaptırmalarını ve diyabet ile kolesterol gibi durumlara yönelik testlerden geçmelerini öneriyoruz. Bu hastalar evlilik yaşına geldiklerinde veya çocuk sahibi olmayı planladıklarında, düzenli yumurtlayamadıkları için ek tedaviye ihtiyaç duyabilirler. Daha önce belirttiğimiz gibi diyabetle ilişkili olduğundan, bu durumda diyabet hastalarına reçete edilen ve şeker düzeyini düşüren bazı ilaçlar bu kişilerde adet dönemlerini düzenleyebilir ve yumurtlamayı sağlayabilir. Öncelikle, hastaların bebek sahibi olmak için doktora başvurduklarında tanı alması gerekir; bu tanı, overlerde belirli bir görüntü, yağlı yüz cildi ve vücut yağlanması ile akne oluşumu gibi görünümler, adetin üçüncü gününde kanda FSH’den daha yüksek LH düzeyi ve bazen kanda daha yüksek testosteron düzeyini ifade eder. Polikistik overleri olan hastalar bazen ilaçlara şiddetli yanıt verebilir; bu durum, hiperstimülasyon olarak adlandırdığımız overin aşırı büyümesi ve karında sıvı birikmesi gibi yaşamı tehdit edebilecek sorunlara yol açabilir. Bu nedenle, polikistik overleri olan bireylerin tedavisi, çocuk sahibi olabilmeleri için uzman hekimler tarafından uygulanmalıdır. Polikistik overleri olan bireylerde, söz konusu oositin çatlamasını sağlamak tedavisine ek olarak, çatlayan oositin kalitesinde de bozulma vardır. Bu nedenle bu tür çiftler bazen IVF gibi tedavilere tabi tutulduğunda, oosit kalitesi ve embriyo kalitesi daha düşük olabileceğinden normal bireylere göre daha düşük şanslara sahip olabilirler. Polikistik overleri olan kişilerde laparoskopik over drilling adı verilen yeni bir cerrahi yöntem de kullanılmaktadır. Bu yöntemde, laparoskopi adı verilen küçük bir tüple karına girilir ve ardından koter adı verilen cihazlarla overlere ısı uygulanır; androjen üreten yumurtalık dokusunun küçük alanları tedavi edilir. Bu, androjen üretimini azaltabilir ve yumurtlamanın yeniden başlamasına yardımcı olabilir. Bazı yayınlar, bu işlemin polikistik over hastalarında ilk yıl içinde yüzde 50’ye kadar gebelik şansı yarattığını bildirmektedir.”

PCOS hastalarında endometriyal kanser neden daha sık görülebilir?

Prof. Dr. Çamlıbel: “Endometriyal kanser (rahim kanseri), uzun süre tedavi edilmemiş ve düzensiz adet gören polikistik hastalarda daha sık görülür. Bu hastalar yumurtlamadığından, yumurtlamadan sonra salgılanan progesteron adı verilen koruyucu hormondan yoksundurlar; bu nedenle rahim kanserine yol açan östrojen herhangi bir karşı dengeyle karşılaşmadığından baskın hale gelir ve rahimde kanser riskini artırır. Bu tür hastalar gelecekte düzenli olarak muayene edilmeli ve kolesterol, yüksek tansiyon ve kardiyovasküler hastalıklar açısından kontrol edilmelidir. Bu kişilerin kız çocuklarında polikistik over sendromu görülebileceğinden, tanı, takip ve tedaviye erken yaşta bilinçli bir şekilde başlanmalıdır.”

PCOS hastaları gebe kaldıktan sonra ne olur?

Prof. Dr. Çamlıbel: “Polikistik over hastaları hamile kaldıktan ve doğum yaptıktan sonra, iki doğum arasındaki dönemde adetlerini düzenlemek için belirli bir doğum kontrol hapını kullanmaları hem cilt sağlıkları hem de düzenli adet görmeleri açısından gereklidir. Bu hastaların, polikistik over hastalığı devam ettiğinden, hamileliklerinin sona ermesinin ardından bile 40 yaşına kadar ve hatta sonrasında adet düzenleyici ilaçlara ihtiyaçları olabilir. Toplumda yüzde on ile 20 arasında bir oranda görülen bir hastalık olması nedeniyle polikistik over sendromu artık her jinekolog tarafından daha sık görülen, daha kolay tanınan ve tedavi edilen bir hastalık hâline gelmiştir. Genç kızlarda düzensiz adet, akne ve yağlı cilt ile kıllanma şikâyetleri olduğunda mutlaka bir jinekoloğa başvurmalı, bu konu açısından kontrol edilmeli ve tedaviye başlanmalıdır. İnsanlar polikistik over sendromuyla doğar ve bu sendromla ölür. Bu nedenle ergenlik, gebelik ve menopoz öncesi ve sonrası dönemde jinekologlar ve dahiliye uzmanları tarafından ekip olarak takip edilmeleri gerekir. Bu takip ve tedavilerden sonra bu hastalar da diğer insanlar gibi sağlıklı ve iyi bir yaşam sürdürebilir.”IVF Turkey'de Polikistik Over Sendromu (PCOS) ile IVF başarısı şansınızı en üst düzeye çıkarma Öncelikle, IVF ile PCOS konusunda IVF Turkey bünyesinde birçok başarı öykümüz olduğunu güvence altına almak isteriz. PCOS vakalarında oluşturduğumuz protokoller her hastanın ihtiyaçlarına özeldir. IVF uzmanlarımız, PCOS belirtileri olan her hastaya kan testleri dahil kapsamlı bir muayene yaptıktan sonra doğurganlık yolculuğu için kişiselleştirilmiş bir plan hazırlar. Lütfen aldığınız tedavi türünün semptomlarınıza ve hamile kalmak isteyip istemediğinize bağlı olduğunu unutmayın. Düzensiz adet dönemlerini tedavi etmek için, tedavi nedeninize bağlı olarak progesteron hormonu veya doğum kontrol hapları reçete edebiliriz. Hamile kalmak isteyen kadınlara doğum kontrol hapları yerine doğurganlık ilaçları verilebilir. Uygun tedaviyle durumun yönetilebileceğini ve semptomlarınızın hafifletilebileceğini vurgulamak isteriz! Doktorunuz yeni fazla vücut tüylerinin büyümesini yavaşlatmak için doğum kontrol hapları ve başka ilaçlar da reçete edebilir. Fazla kiloluysanız kilo vermek, PCOS belirtilerinin hafiflemesine yardımcı olabilir. Kilo kaybı, diğer uzun vadeli durumların riskini azaltmaya da yardımcı olabilir. IVF TURKEY ile IVF tedavisinden önce PCOS vakalarına yaklaşımımıza daha yakından bakalım: PCOS olan ve gebe kalmak isteyen kadınlarda, PCOS olan kadınlar için genellikle önerilen ilk ilaç Klomifen sitrattır (Clomid); ardından aylık yumurtlamayı teşvik etmek için Klomifen reçete edilebilir. Bazı durumlarda Klomifen yumurtlamayı teşvik etmezse Metformin veya Gonadotropin adı verilen ilaçlar önerilebilir. Prof. Dr. Çamlıbel’in daha önce belirttiği gibi, ilaçlar tedavinize yeterince yardımcı olmazsa laparoskopik over drilling adı verilen bir ameliyat olasılığı da vardır. PCOS vakalarında reçete edilecek stimülasyon ilaçlarıyla ilgili olarak, hiperstimülasyondan kaçınmak için genellikle 150-200 IU gibi düşük bir dozla başlarız. Daha sonra bu hastaların östrojen düzeylerini tüm tedavi boyunca yakından izleriz. Stimülasyon ilaçlarına ek olarak, yumurtaların aşırı büyümesini kontrol etmek için Cetrotide (Orgalutran) reçete edilmelidir. Hastanın tedavi programına (kısa veya uzun süreli kalış) bağlı olarak, HCG enjeksiyonundan sonra yumurta toplama işlemi için hastaların İstanbul’da bulunması gerekir; ancak PCOS vakalarında HCG düzeyi aniden yükselebilir ve bu da over hiperstimülasyon sendromuna (OHSS) yol açabilir. PCOS Farkındalık Kuruluşuna göre OHSS şöyle açıklanır: “Over hiperstimülasyon sendromu (OHSS), vücutta sıvı sızmasıyla birlikte overlerin şişmesine neden olur.” Tüm PCOS vakaları için uzun süreli kalış seçeneğinin tercih edilmesi önemle önerilir. Benzer bir durumun yüksek AMH düzeyi için de geçerli olduğunu unutmayın. AMH düzeyi çok yüksekse hiperstimülasyon riski de vardır. Östradiol düzenli olarak kontrol edilirken düzey 4000 pg./ml’nin üzerindeyse, bu hastalar hiperstimülasyon açısından yüksek risk taşır ve taze embriyo transferi OHSS riskini artırabilir; bu nedenle embriyoları dondurma olasılığı vardır, bu da hastaların dondurulmuş embriyo transferi için başka bir zaman gelmesinin gerektiği anlamına gelir. Hasta açısından bunun ideal bir durum olmadığının; ek maliyetler ve seyahat gerektiğinin farkındayız. Ancak bu, hiperstimülasyon risklerinden kaçınmak için tıbbi bir zorunluluktur. Bu nedenle PCOS olan ve IVF tedavisi için IVF Turkey’ye gelmek isteyen tüm hastalarımıza en başından itibaren hiperstimülasyon riskleri nedeniyle embriyoların dondurulması olasılığı bulunduğunu her zaman belirtiriz. PCOS ve IVF tedavisi seçenekleriniz hakkında daha fazla bilgi almak için lütfen bizimle iletişime geçin.