Yumurtalık kistleri, yumurtalığın içinde veya yüzeyinde bulunan sıvı dolu keseler veya ceplerdir. Yaygın bir durum olup genellikle doğal adet döngüsünün bir parçası olsalar da, bu kistleri anlamak kadınların üreme sağlığı için çok önemlidir.
Yumurtalık kistleri nedir?
Genellikle yumurtalık kistleri, yumurtanın yumurtalıktan salınması süreci olan yumurtlama sırasında oluşur. Genellikle zararsızdırlar ve çoğu zaman birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolurlar. Bununla birlikte, bazı kistler belirtilere neden olabilir ve tedavi gerektirebilir.
Yumurtalık Kistlerinin Çeşitleri
- Fonksiyonel Kistler: En yaygın türü olup, folikülün yumurtayı serbest bırakmak için yırtılmadığı durumlarda oluşan foliküler kistler ve yumurta serbest bırakıldıktan sonra oluşan korpus luteum kistlerini kapsar.
- Dermoid Kistler: Saç, deri veya diş gibi dokular içerebilirler.
- Kistadenomlar: Yumurtalığın yüzeyinde gelişen, genellikle sıvı veya mukus içeren iyi huylu tümörlerdir.
- Endometriomalar: Endometriozis ile ilişkili kistlerdir ve rahim iç tabakasındaki dokunun rahim dışında büyümesi sonucu oluşurlar.
Belirtiler
Birçok yumurtalık kisti hiçbir belirti vermez. Belirtiler ortaya çıktığında ise şunları içerebilir:
- Pelvik ağrı veya rahatsızlık
- Karında şişkinlik veya dolgunluk hissi
- Ağrılı bağırsak hareketleri
- Mide bulantısı veya kusma
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
- Düzensiz adet döngüleri
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Yumurtalık kistleri hormonal dengesizlikler, endometriozis, gebelik, şiddetli pelvik enfeksiyonlar nedeniyle oluşabilir. Risk faktörleri arasında PCOS, kısırlık tedavisi için kullanılan ilaçlar (gonadotropinler), hormonal dengesizlikler ve daha önce geçirilmiş yumurtalık kistleri yer alabilir.
Teşhis
Yumurtalık kistleri genellikle rutin bir pelvik muayene sırasında keşfedilir. Daha ileri değerlendirme şunları içerebilir:
- Ultrasonografi: Kistin boyutunu, yerini ve yapısını (katı veya sıvı dolu) belirlemek için kullanılır.
- Kan Testleri: (Bazı durumlarda) CA-125 gibi belirteçleri kontrol etmek için.
- Gebelik Testi: Belirtilerin olası bir dış gebelikle ilişkili olup olmadığını anlamak için.
Tedavi
Tedavi; kistin türüne, boyutuna, hastanın yaşına ve belirtilerine bağlıdır. Seçenekler şunlardır:
- Bekle ve Gör (Gözlem): Özellikle küçük ve belirti vermeyen kistler söz konusu olduğunda, kistin zaman içinde izlenmesi.
- İlaç Tedavisi: Hormon içeren oral kontraseptifler yeni kist oluşumunu önlemek için reçete edilebilir.
- Cerrahi Müdahale: Kistlerin büyük olması, belirtilere neden olması veya komplikasyon riski taşıması durumlarında (Laparoskopi veya Laparotomi) uygulanır.